Bánh răng nhựa MC nylon, PA, POM, PU tiện theo mô-đun và số răng

Bánh răng nhựa là bánh răng kho tiện hoặc phay theo mô-đun và số răng ghi trên bản vẽ. Phôi là cây nhựa tròn đặc phi 5 đến phi 50mm; đơn số lượng lớn thì chuyển sang ép khuôn. Năm vật liệu gồm MC nylon, PA, POM, PU và PTFE, khác nhau ở tải, nhiệt và độ ngậm nước. Mẫu đã tiện có bánh răng 24 răng, trục vít, cánh bơm, bạc lót.

Các loại bánh răng nhựa theo vật liệu

Cùng một bản vẽ có thể tiện bằng năm vật liệu, và vật liệu quyết định bánh răng sống được bao lâu ở chỗ lắp. Cây phôi lấy từ nhóm nhựa MC, nhựa PA hoặc các nhóm nhựa kỹ thuật khác.

• MC nylon: nylon 6 đúc khối, tự bôi trơn, phôi từ cây nhựa MC.
• PA: nylon ép đùn, tiện từ cây nhựa PA, mua đủ cỡ.
• POM: ít ngậm nước nên giữ dung sai chặt, phôi từ cây nhựa POM.
• PU: đàn hồi, nuốt rung và tiếng ồn, phôi từ cây nhựa PU.
• PTFE: trơ với hóa chất, phôi từ cây teflon.

Thông số kỹ thuật bánh răng nhựa tiện theo bản vẽ

Bánh răng không có cỡ chuẩn: kích thước theo mẫu hoặc bản vẽ, nên bảng này ghi cách kho làm và số vật liệu thay cho bảng cỡ. Số nhiệt, tỷ trọng, độ ngậm nước lấy theo datasheet từng vật liệu.

Hạng mục	Nội dung
Vật liệu	MC nylon, PA, PU, POM, PTFE
Phôi	cây tròn đặc phi 5 đến phi 50mm; đơn nhiều thì ép khuôn
Máy gia công	tiện, CNC, phay, mài phẳng
Kích thước	theo mẫu hoặc bản vẽ
Số đo cần có	mô-đun (m), số răng (Z), đường kính ngoài, bề rộng răng, lỗ trục
Tỷ trọng	MC 1.15; PA 1.14; POM-C 1.41; PU đúc 1.20 đến 1.26; PTFE 2.2 đến 2.3 g/cm³
Làm việc liên tục	MC 105°C (5.000 giờ); PA6 85°C; POM-C 100°C; PU khoảng 90°C; PTFE 260°C
Ngậm nước khi cân bằng với không khí	MC 2.3%; PA6 khoảng 3.0%; POM khoảng 0.2% sau 24 giờ ngâm
Màu	trắng, vàng, xanh, đỏ, tùy vật liệu
Kiểu răng	thẳng hoặc nghiêng, nghiêng thì kèm góc

Cách chọn vật liệu bánh răng nhựa theo tải và môi trường

Việc đầu tiên là xác định bánh răng chịu gì. Có va đập và tải nặng: MC nylon, làm việc liên tục 105°C. Cần giữ dung sai quanh năm: POM-C, ngậm nước khoảng 0.2%, chạy 100°C. Cần êm, nuốt rung: PU, khoảng 90°C. Có hóa chất, nóng mà tải nhẹ: PTFE, tới 260°C. Bảng xếp năm vật liệu theo ưu và nhược.

Vật liệu	Chịu tải	Mặt mạnh	Mặt yếu
MC nylon	cao	chịu mài mòn, tự bôi trơn	ngậm nước nên nở, phải trừ dung sai
PA	cao	dễ mua đủ cỡ	ngậm nước nhiều hơn MC
POM	trung bình đến cao	giữ dung sai chặt, chạy êm	chịu va đập kém MC
PU	vừa	đàn hồi, hút rung và tiếng ồn	mềm, răng chịu tải nặng sẽ biến dạng
PTFE	thấp	trơn, bền hóa chất và nhiệt	chảy nguội khi có tải, răng mòn nhanh

Lỗi thường gặp ở bánh răng nhựa và cách xử lý

Bánh răng PA và MC hỏng thường do nở chứ không do mòn. PA6 ngậm khoảng 3.0% nước, MC khoảng 2.3% khi cân bằng với không khí; hút 3% ẩm thì kích thước đổi khoảng 0.5%, đủ làm răng ăn khớp chặt dần và kêu sau vài tháng dù lúc tiện đo đúng dung sai.

Hiện tượng	Nguyên nhân	Cách xử lý
Răng chặt dần và kêu sau vài tháng	PA, MC hút nước từ không khí rồi nở	Báo trước máy chạy nơi ẩm hay khô để xưởng trừ dung sai
Vẫn kẹt dù đã nới khe hở	PA đặt ở chỗ cần dung sai chặt quanh năm	Đổi sang POM ngay từ đầu
Kích thước đổi sau khi tiện	Phôi nằm lâu trong kho ẩm đã ngậm nước	Để phôi ổn định rồi mới tiện tinh

Báo giá bánh răng nhựa

Giá một bánh răng nhựa tùy vật liệu, đường kính ngoài, bề rộng răng, mô-đun, số răng và số lượng. Lô nhỏ tiện thẳng từ cây tròn đặc; lô lớn mới làm khuôn, khi đó khuôn tính riêng. Mỗi đơn báo giá theo bản vẽ hoặc mẫu.

Đặt bánh răng nhựa gia công CNC theo mô-đun, số răng và lỗ trục

Mô-đun (m) và số răng (Z) là hai số quan trọng nhất; chưa biết mô-đun thì gửi bánh cũ để xưởng đo lại. Các số còn lại: đường kính ngoài, bề rộng răng, lỗ trục kèm kích thước rãnh then nếu có, kiểu răng thẳng hay nghiêng, số lượng, điều kiện làm việc.

Có bánh cũ là nhanh nhất: ảnh chụp bánh nằm cạnh thước cùng một bánh mẫu đủ để xưởng dựng lại biên dạng răng. Việc tiện và phay xem ở gia công nhựa pa; bánh dẫn dây đai làm cùng vật liệu là puly nhựa.

Câu hỏi thường gặp về bánh răng nhựa