Phớt mặt chà (phớt cơ khí) máy bơm trục 10 đến 100mm: kiểu 301, 155, 109

Phớt mặt chà, tên kỹ thuật là phớt cơ khí (mechanical seal), bịt chỗ trục xuyên qua vỏ bơm bằng hai vòng mài phẳng: một vòng quay cùng trục, một vòng cố định, ép sát nhau qua lớp nước mỏng. Kiểu MG1 chịu 16 bar, từ -20°C đến 140°C, tốc độ trượt 10 m/s.

Phớt mặt chà khác phớt nổi máy công trình ở ba điểm

Phớt nổi của hộp số di chuyển, con lăn xích ở phớt máy xúc cũng làm kín bằng hai mặt mài, nhưng hai loại không thay nhau được:

• Lực ép: phớt nổi dùng hai vòng cao su ép hai vòng thép; phớt mặt chà dùng lò xo hoặc ống xếp.
• Nhiệm vụ: phớt nổi giữ dầu mỡ trong hộp số và chắn bùn cát ở tốc độ thấp; phớt mặt chà chặn nước bơm rò dọc trục.
• Vật liệu mặt: phớt nổi là thép hợp kim đúc; phớt mặt chà là carbon, gốm, SiC hoặc cacbua vonfram.

Thông số kỹ thuật phớt mặt chà

Giới hạn theo catalogue hãng gốc, từ 6 bar đến 42 bar.

Chỉ tiêu	Giá trị
Kiểu MG1 (109)	16 bar, -20°C đến 140°C, 10 m/s, trục 10 đến 100mm
Kiểu BT-AR (301)	6 bar, -20°C đến 120°C, 10 m/s
Kiểu BT-FN (155)	12 bar, -35°C đến 180°C, 15 m/s
Kiểu EA560 (560A)	7 bar, -20°C đến 100°C, 5 m/s
Độ cứng silic cacbua (SiC)	9 đến 9.5 Mohs
Cacbua vonfram (TC), vòng đặc	tới khoảng 400°C
Cặp TC với TC khi chạy khô	có thể hỏng trong chưa đầy 1 phút
API 682 cấp 1	-40°C đến 260°C, tới 22 bar
API 682 cấp 2 và 3	-40°C đến 400°C, tới 42 bar
Phớt chắn dầu, để so sánh	chịu chênh áp khoảng 0.5 bar
Mẫu BT-FN 15 của bơm Ebara CDX	d1 = 15mm, d7 = 26.9mm, l1 = 29mm
Gioăng phụ Viton FKM	tới 200°C; trong nước nóng khoảng 90°C

Cấu tạo và vật liệu phớt mặt chà

Bộ phớt gồm bốn chi tiết. Chạy khô vài giây là mặt nóng, gioăng phụ cháy, nên phải mồi nước trước khi khởi động.

• Vòng quay: lắp trên trục, thường là carbon graphite hoặc silic cacbua.
• Vòng tĩnh: đặt trong lỗ vỏ bơm, bằng gốm, silic cacbua hoặc cacbua vonfram.
• Lò xo hoặc ống xếp: giữ lực ép và bù phần mòn; kiểu 301, 109 dùng ống xếp cao su, kiểu 155 dùng lò xo côn.
• Gioăng phụ: oring, chén hoặc ống xếp cao su bịt kín tĩnh quanh hai vòng.

Cặp mặt chà	Hợp với
Carbon / gốm	nước sạch, phổ thông, giá thấp
Carbon / SiC	nước nóng hoặc lẫn tạp chất nhẹ
SiC / SiC	nước lẫn cát, bùn loãng và hóa chất
TC / TC	chất mài mòn mạnh, áp cao, cấm chạy khô

Gioăng phụ thường hỏng trước mặt chà. EPDM dùng cho nước nóng, hơi nước, gặp dầu khoáng thì hỏng; cao su viton FKM giữ được dầu và hóa chất; NBR hợp nước lạnh và dầu khoáng; chất ăn mòn mạnh cần gioăng bọc teflon PTFE.

Bảng tra kiểu phớt cơ khí 301, 155, 109, 560A

Số kiểu là cách gọi của nhà làm Trung Quốc cho kiểu hãng gốc, lắp lẫn được về kích thước.

Tên chợ	Hãng gốc	Bơm hay lắp	Cấu tạo
301	BT-AR	bơm gia đình, bơm tăng áp	ống xếp cao su, quay hai chiều
155	BT-FN	Ebara CD, CDX, JE (trục 15)	lò xo côn, chỉ quay một chiều
109 (phớt lùn)	MG1	bơm ly tâm công nghiệp, trục 10 đến 100mm	ống xếp cao su, lò xo trụ, quay hai chiều
560A (phớt cao)	EA560	bơm nước, bơm chìm	ống xếp cao su, vòng tĩnh có chén cao su
Cartridge	theo hãng bơm	bơm trục đứng Grundfos CR (trục 12, 16, 22)	cả bộ lắp sẵn trong ống lót

Báo giá phớt mặt chà

Giá thay đổi theo kiểu phớt, cỡ trục, cặp mặt chà và cao su gioăng phụ. Bơm axit, kiềm xem phớt bơm hóa chất.

Đặt phớt mặt chà theo đường kính trục và chiều dài lắp

Ba số đo cần có: d1 là đường kính trục tại chỗ lắp, d7 là đường kính ngoài vòng tĩnh, l1 là chiều dài lắp, thêm kiểu hoặc model bơm. Trục có ống lót thì đo ống lót. Cùng cỡ trục, khác kiểu thì khác d7 và l1; hộp ghi 109-55 là kiểu 109 cho trục 55mm. Mã theo hãng bơm Ebara, Grundfos, Pentax, Wilo có ở phớt máy bơm.

Chọn phớt đơn hay phớt kép theo chất bơm

Phớt đơn có một cặp mặt, lắp lẫn theo EN 12756, đủ cho bơm nước thông dụng. Phớt kép có hai cặp mặt và khoang chặn ở giữa, dùng khi chất bơm dễ cháy nổ hoặc lẫn hạt; bơm chìm Pentax DMT ghép MG1 với BT-AR cỡ trục 20, 25 hoặc 30mm.

Thay phớt mặt chà theo cặp khi mặt mòn

Hai mặt đã rà thành cặp, ghép với mặt mới là rò. Ba dấu hiệu dưới đây đều dẫn tới thay cả bộ.

Hiện tượng	Nguyên nhân	Cách xử lý
Vệt xước hình tia trên mặt tiếp xúc	Cát lọt giữa hai mặt	Thay cả bộ
Gioăng phụ cứng, nứt hoặc bẹp	Không còn đủ lực ép dù mặt chà còn tốt	Thay cả bộ
Mặt chà mẻ mép hoặc nứt chân chim	Va đập khi lắp hoặc chạy khô	Thay cả bộ, không mài lại

Khi lắp, bôi gioăng phụ bằng nước xà phòng (gioăng EPDM kỵ mỡ đặc), ấn bằng tay, không gõ búa, không chạm tay vào mặt mài.

Câu hỏi thường gặp về phớt mặt chà