Gioăng máy biến áp NBR chịu dầu: mặt máy, chân sứ, quả bàng

Gioăng máy biến áp là gioăng chịu dầu NBR đặt ở nắp thùng, chân sứ, bình dầu phụ (quả bàng), cửa thăm và van xả, nơi dầu cách điện gốc khoáng chạm vào cao su. Mỗi hãng máy một kiểu mặt bích nên gioăng làm theo bản vẽ hoặc mẫu cũ, giá tham khảo 73.000 đến 425.000 đ.

Gioăng máy biến áp dùng NBR, không dùng EPDM

Dầu cách điện của máy biến áp là dầu gốc khoáng, mà EPDM trương nở trong dầu khoáng. Thân máy đặt ngoài trời dễ khiến người ta nghĩ tới EPDM vì chịu nắng mưa, nhưng phía trong thùng gioăng ngâm trong dầu, nên vật liệu vẫn phải là NBR; đặc tính EPDM xem ở gioăng cao su EPDM. Toàn bộ đặc tính NBR có ở gioăng cao su chịu dầu, nằm trong nhóm gioăng cao su theo vật liệu.

Thông số kỹ thuật gioăng máy biến áp

NBR cho nhóm này có độ cứng 60 đến 70 Shore A với gioăng mặt bích cần ép kín, bền kéo 10 đến 20 MPa và giãn dài 200 đến 600%.

Chỉ tiêu	Giá trị
Vật liệu	NBR chịu dầu
Môi chất tiếp xúc	Dầu cách điện gốc khoáng
Độ cứng gioăng mặt bích	60 đến 70 Shore A
Độ cứng oring và dây tròn	70 Shore A
Bền kéo	10 đến 20 MPa
Giãn dài	200 đến 600%
Mức nở của gioăng ngâm dầu nhiều năm	2 đến 5% so với lúc mới
Vị trí lắp	Nắp thùng, chân sứ, bình dầu phụ, cửa thăm, van xả
Hình dạng	Làm theo bản vẽ hoặc mẫu cũ, không có mã đại trà
Số liệu cần trên bản vẽ	Đường kính trong, đường kính ngoài, vòng bu lông, số lỗ, đường kính lỗ, bề dày
Thời gian giao oring, dây tròn đặc cỡ thông dụng	1 đến 3 ngày làm việc

Bốn loại cao su hay được hỏi khi chọn vật liệu, xếp theo phản ứng với dầu khoáng:

Vật liệu	Phản ứng với dầu khoáng	Kết luận	Dải nhiệt (°C)
NBR	Không trương nở	Vật liệu đúng cho máy biến áp	-30 đến +120
Viton FKM	Ổn định	Chọn khi dầu chạy nóng bất thường, giá cao hơn NBR	-20 đến +200
EPDM	Trương nở, mất lực ép	Loại bỏ, kể cả khi chịu nắng mưa tốt	-40 đến +130
Silicone	Nở rồi mủn dần	Loại bỏ, vì số chịu nhiệt dễ gây hiểu nhầm	-40 đến +200

Vị trí lắp gioăng máy biến áp và dạng gioăng tương ứng

Máy rỉ dầu thì sáu chỗ dưới đây hay phải thay, mỗi chỗ cần một dạng gioăng riêng.

Chỗ lắp	Thợ hay gọi	Dạng gioăng
Mặt bích nắp thùng máy	Gioăng mặt máy	Tấm cắt đúng biên dạng nắp, khoan lỗ bu lông
Chân sứ xuyên cao áp, hạ áp	Gioăng sứ	Vòng phẳng hoặc oring, khớp đường kính chân sứ
Bình dầu phụ	Gioăng quả bàng	Vòng tròn mặt bích, cắt theo bản vẽ
Cửa thăm, cửa bảo dưỡng	Gioăng cửa thăm	Dây tròn đặc nối thành vòng, hoặc tấm cắt
Mặt bích ống dẫn, van xả dầu	Gioăng mặt bích	Vòng phẳng có lỗ bu lông
Rơ le hơi, ống thở, đồng hồ mức dầu	Gioăng phụ kiện	Oring hoặc vòng phẳng cỡ nhỏ

Phân biệt gioăng máy biến áp NBR hết tuổi thọ với sai vật liệu

Lấy gioăng vừa tháo so với gioăng mới cùng cỡ trước khi kết luận. Máy rỉ dầu ở mép nắp thường do lực bu lông không đều làm gioăng bẹp một phía, không phải hỏng cả vòng.

Dấu hiệu	NBR hết tuổi thọ	Sai vật liệu
Độ cứng	Chai cứng, hết đàn hồi, có thể nứt	Mềm nhũn
Kích thước	Gần như cũ	To hơn, dày lên rõ rệt
Bản chất	Hao mòn	Trương nở do dầu

Rỉ dầu ở đâu thì thay gioăng máy biến áp nào

Nhìn vết dầu để khoanh vùng trước khi tháo, khỏi phải mở cả nắp máy.

Vết dầu nhìn thấy	Nguyên nhân thường gặp	Cách xử lý
Dầu ứa đều quanh cả vòng mép nắp	Gioăng mặt máy chai cứng, mất đàn hồi	Thay gioăng mặt máy, siết chéo nhiều lượt
Dầu chỉ ra ở một, hai điểm mép nắp	Bu lông siết lệch lực, gioăng bẹp một bên	Nới đều rồi siết chéo đối xứng; gioăng đã bẹp thì thay
Dầu đọng chân sứ, thân sứ vẫn khô	Gioăng chân sứ hết đàn hồi, hoặc tận dụng gioăng cũ	Thay gioăng sứ mới, không lắp lại gioăng đã ép một lần
Dầu ở mặt bích bình dầu phụ	Gioăng quả bàng nứt vì phơi nắng nhiều năm	Thay gioăng quả bàng, cắt theo bản vẽ mặt bích
Dầu rỉ tại van xả hoặc đầu ống	Vòng đệm phẳng hoặc oring ở đầu ren đã nở	Thay oring đúng bề dày dây, không siết bù lực
Gioăng thay vài tuần lại rỉ	Sai vật liệu, thường lắp nhầm EPDM hoặc silicone	Đổi sang NBR; xem gioăng cũ có phồng không

Lỗi thường gặp khi thay gioăng máy biến áp và cách xử lý

Cả bốn lỗi đều xảy ra lúc thay, không phải do vật liệu kém.

Hiện tượng	Nguyên nhân	Cách xử lý
Gioăng đùn ra mép khi siết	Chọn bề dày theo cảm tính, quá dày	Lấy bề dày gioăng cũ hoặc theo chiều sâu rãnh
Chân sứ vẫn rỉ sau khi thay	Dùng lại gioăng cũ, cao su đã bị ép định hình	Thay gioăng mới
Gioăng khó định vị, bám mỡ lạ	Bôi mỡ silicone lên NBR	Chỉ bôi lớp mỏng dầu cùng loại dầu máy
Rỉ dầu một phía mép nắp	Siết hết lực ở một điểm trong một lượt	Siết chéo đối xứng, hai đến ba lượt

Bảng giá gioăng máy biến áp

Giá tham khảo từ 73.000 đến 425.000 đ, chưa gồm VAT 8% và vận chuyển. Mức cụ thể tùy chỗ lắp (sứ, quả bàng, mặt máy), kích thước, bề dày và số lượng; có bản vẽ hoặc mẫu cũ là báo được.

Cắt gioăng máy biến áp bằng máy CNC theo bản vẽ hoặc gioăng mẫu

Cắt CNC theo bản vẽ mặt bích cho lỗ bu lông trùng khít. Phôi cắt lấy từ tấm cao su chịu dầu, đặt qua cắt cnc cao su.

Gửi gioăng vừa tháo hoặc ảnh chụp trên giấy kẻ ô có thước, và ghi rõ là mẫu đã dùng để xưởng trừ phần nở 2 đến 5%. Cửa thăm và vòng đường kính lớn thì rẻ hơn nếu cắt gioăng cao su tròn theo chu vi rồi dán nối thành vòng, khỏi làm khuôn và không bị giới hạn đường kính.

Đặt gioăng máy biến áp cần gửi những gì

• Chỗ cần thay: nắp thùng, chân sứ, bình dầu phụ, cửa thăm hoặc van xả.
• Mẫu: bản vẽ hoặc ảnh gioăng cũ có thước bên cạnh.
• Bề dày và số lượng từng loại.
• Công suất và hãng máy nếu biết, để đối chiếu đơn cũ cùng dòng.

Đơn sửa chữa gấp nên báo sớm để xưởng xếp lịch; gioăng cắt theo bản vẽ có thời gian giao sau khi nhận mẫu.

Câu hỏi thường gặp về gioăng máy biến áp